Engellilik, yaşlılık ya da değişik kronik hastalıklar, kaza, afet ve diğer nedenlerle birçok insan maalesef elden ayaktan düşmekte günlük ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır. Bu durumda yaşamak ve günlük ihtiyaçlarını karşılamak için başkalarının refakati ve bakımına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaçların giderilmesi için belli bir gelir düzeyine sahip olmak gereklidir. Bu muvacehede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, bakıma ihtiyacı olan ağır engelli vatandaşlar ve ailelerine ekonomik destek sağlamak amacıyla geçen sene 116,2 milyar TL Evde Bakım Yardımında bulunmuştur. Geçtiğimiz haziran ayına mahsuben evlerinde bakılan tam bağımlı vatandaşlar ve aileleri için 4,1 milyar TL hesaplarına yatırılmıştır.
Belirtilen yardımlarla engellilerin kendi sosyal çevrelerinden ayrılmadan, aileleri ve yakınlarıyla birlikte yaşayarak aile birliğinin korunması ve güçlenmesi amaçlanmaktadır. Hâlen aylık ortalama 555 bini aşkın engelli vatandaşımıza Evde Bakım Yardımı yapılmaktadır.
Peki yeterli geliri olmayıp evde bakım hizmetine ihtiyaç duyan yoksul vatandaşlar belirtilen yardımlardan faydalanmak için ne yapacak?
Hemen cevaplayalım; 2006 yılından beri yoksul durumda olanlar kendi imkânları ile hayatlarını idame ettiremediğinden bunlara devlet evde bakım yardımı yapmaktadır. Bu yardım 2023 yılı temmuz-aralık dönemi için aylık 5 bin 97 TL iken 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren yaklaşık %50 oranında artırılarak 7 bin 608 TL’ye yükseltilmiştir. Temmuz ayı memur maaş katsayısındaki yeni düzenlemeyle bu yardım yıl sonuna kadar 9.077 TL olarak uygulanacaktır. Belirtilen rakam sabit olmayıp yılın ikinci yarısından itibaren tekrar artırılabilmektedir. Bu yardım engelliye değil, bakımını üstlenen akrabası ya da diğer yakınlarına verilmektedir.
Evde Bakım Yardımı, için her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgarî ücretin aylık net tutarının 2/3’ünden daha az olan bakıma ihtiyacı olan engellilere, engellinin bakımına destek amacıyla verilmektedir.
2024 yılında tespit edilen gelirin 11.334 TL’den az olması gerekmektedir. Evde bakım yardımı başvurusunda 2022 sayılı Kanun kapsamındaki (65 yaş ve engelli) aylıklar gelir olarak hesaba katılmaktadır. Diğer yandan engellilik oranının belgelenmesi gerekmektedir. Bunun için Sağlık Bakanlığınca belirlenen yetkili hastanelerden alınacak engelli sağlık kurulu raporunda engel oranı en az %50 ve “Ağır engelli” ibaresinin "evet" olarak işaretlenmiş olması lazımdır.
Evde bakım açısından; üveyler dâhil olmak üzere bakıma muhtaç engellinin; eşi, çocukları ile çocuklarının eşleri, ana ve babası ile bunların ana ve babası, torunları ile torunlarının eşleri, kardeşleri ile kardeşlerinin eşleri, kardeşlerinin çocukları ile kardeş çocuklarının eşleri, eşinin ana ve babası, eşinin kardeşleri, eşinin kardeşlerinin eşleri ile çocukları, amcaları ve amcalarının eşleri, amca çocukları ile bunların eşleri, halaları ile halalarının eşleri, hala çocukları ile bunların eşleri, dayıları ve dayılarının eşleri, dayı çocukları ile bunların eşleri, teyzeleri ve teyzelerinin eşleri, teyze çocukları ile bunların eşlerinden her biri akraba sayılmaktadır.
Engellinin hanedeki akrabası tarafından 24 saat bakımının yapılması esas olmakla birlikte Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin uygun görmesi ve hanesinde bakımını üstlenecek akrabası olmaması hâlinde yakında ikamet eden akrabası tarafından en az 8 saat bakımının yapılması gerekmektedir.
Müracaatların ikametgâhın bulunduğu ildeki Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir.
Belgelerin eksiksiz teslim edilmesi ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü bünyesinde görev alan Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyeti tarafından engellinin hanesinde gerçekleştirilecek inceleme sonucunda Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü onayı ile başvuru sonuçlandırılır. Talebinin olumsuz değerlendirilmesi hâlinde engelliye veya yasal temsilcisine İl Müdürlüğünce 30 gün içinde yazılı olarak bildirilir.
Engelli veya yasal temsilcisi tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde bakım raporuna itiraz edebilir. İtiraz talebi Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünce değerlendirilmektedir. Gerek görülmesi hâlinde yeniden bakım raporu hazırlanması için farklı personelden oluşan bakım hizmetleri değerlendirme heyeti görevlendirilerek işlem yapılır. Yapılacak itirazlarda ikinci Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetinin verdiği karar nihai karardır.